Życiowe kryzysy dopadną każdego. Po co są i jak sobie z nimi poradzić?
zyciowe-kryzysy-dopadna-kazdego-po-co-sa-i-jak-sobie-z-nimi-poradzic

 

Po co są kryzysy i jak sobie z nimi poradzić?

Niezależnie od tego, jak często zaklinamy rzeczywistość, życie nie jest jedynie pasmem sukcesów, zbiorem radosnych i jasnych wydarzeń, paletą pozytywnych i dobrych emocji. Nie jest gładką drogą do celu. W życie wpisane są kryzysy i towarzyszą nam one w sposób tak zaskakujący, jak naturalny. Kryzys mogą wywołać nagłe i nieoczekiwane zdarzenia (na przykład śmierć bliskiej osoby lub utrata pracy). Wówczas mamy do czynienia z kryzysem sytuacyjnym. Kryzys rozwojowy (na przykład urodzenie dziecka lub pierwsza praca) jest związany z fazami życia i wejściem w zmianę. Inną kategorię stanowią kryzysy egzystencjalne, związane z sensem życia, konfliktami wewnętrznymi, pytaniami o wartości – najczęściej dotyczą one osiągnięć osobistych i zawodowych. Niezależnie od źródła i rodzaju kryzysy są wszechobecne i nieuchronne, dlatego dobrze jest znać ich naturę oraz swój własny styl działania w w sytuacji kryzysowej. 

Człowiek w kryzysie

Wyobraźmy sobie człowieka funkcjonującego w zdrowiu, w tak zwanej normie. Przeżywa radosne i smutne chwile oraz zróżnicowane sytuacje. Jak już ustaliliśmy, wynika to z naturalnego toku życia. Gdy natrafi na sytuację trudną, odczuwa stres i napięcie. Nie jest to przyjemne, dlatego zazwyczaj podejmuje próbę poradzenia sobie z trudnością i wyzwaniem. Każde wyjście z trudnej sytuacji to nowe doświadczenie, które daje mu moc rozwojowa. Wychodzenie z trudności uruchamia konieczność zbudowania strategii radzenia sobie oraz buduje przekonanie: „Napotkałem trudność, było mi ciężko, ale nie poddałem się. Poradziłem sobie, jestem mocny”. 

Trudna sytuacja to jednak nie to samo co sytuacja kryzysowa. Wyobraźmy sobie więc, że w życiu naszego bohatera pojawia się zaskakujące i nagłe zdarzenie. Niestety – dotychczasowe strategie nie działają w nowych okolicznościach. Trudność okazuje się nie do zniesienia, nie do pokonania (przynajmniej w znany mu sposób). Często o osobie w takiej sytuacji mówimy, że balansuje na krawędzi lub jest w dołku. To trafne metafory, które symbolicznie oddają stan kryzysowy: ograniczone pole widzenia, niedostrzeganie horyzontu i uparte powtarzanie pewnych działań, mimo że są nieskuteczne. Ta sztywność poznawcza powoduje, że coraz trudniej jest konstruować nowe rozwiązania. Podejmowanie nieskutecznych działań bardzo osłabia motywację. Człowiek w kryzysie jest wyczerpany emocjonalnie, słabnie siła jego woli. Zaczyna tracić wiarę w siebie i funkcjonować w stanie nierównowagi, a nawet dezorientacji psychicznej – to stan, który określamy jako kryzys emocjonalny. To także etap, w którym potrzebna jest pomoc (psychologa lub coacha kryzysowego), aby powrócić do równowagi i odzyskać poczucie kontroli.

Co warto wiedzieć o kryzysach 

Po pierwsze sytuacja, która wywołuje kryzys, odbierana jest i interpretowana przez nas jako wydarzenie, które przekracza nasze możliwości. Oznacza to, że reakcja kryzysowa uruchamia się w sposób bardzo indywidualny. Co ciekawe, badania pokazują, że osoby blisko spokrewnione i z podobnym materiałem genetycznym (na przykład bliźniacze rodzeństwo) może różnie zareagować na to samo trudne i nagłe wydarzenie: podczas gdy u jednej osoby wywoła kryzys, dla drugiej pozostanie jedynie trudną sytuacją do szybkiego rozwiązania. Odczuwanie kryzysu zawsze będzie wynikiem naszej interpretacji i reakcji na zdarzenie.

Po drugie ważną część mechanizmu kryzysu (niezależnie od rodzaju kryzysu) stanowią emocje. W uproszczeniu można powiedzieć, że mózg w kryzysie jest zdominowany przez układ limbiczny. W konsekwencji następują: zalew negatywnych emocji, zmienność nastrojów, drażliwość, stany okołodepresyjne, większa skłonność do negatywnego myślenia, obniżenie motywacji i brak energii. W deficycie są: planowanie działań, analityczne i krytyczne myślenie, koncentracja uwagi, wytrwałość. Kluczowa w pracy z osobą w kryzysie jest pomoc w odzyskaniu równowagi emocjonalnej. 

Po trzecie to, jak poradzimy sobie z sytuacją kryzysową, jest kwestią niezwykle indywidualną i zależy między innymi od cech wrodzonych (temperamentu, samooceny, poczucia własnej efektywności). W pewnej mierze jest uzależnione także od naszych możliwości finansowych, wsparcia społecznego i umiejętności czy stylu radzenia sobie.

Po czwarte warto zdawać sobie sprawę z własnego stylu funkcjonowania w sytuacjach trudnych. Aby zyskać większą świadomość w tym zakresie, można przypomnieć sobie kryzysowe wydarzenie z własnej przeszłości, przeprowadzić autoanalizę własnego działania i odpowiedzieć sobie na pytania: 

Jak działam w kryzysie? Skupiam się na planowaniu rozwiązań i podejmowaniu działań czy przede wszystkim na przeżywanych emocjach (na przykład złości lub poczuciu winy)? Co robię, aby zmniejszyć napięcie związane z trudnymi emocjami? A może nie dopuszczam emocji do głosu? Jak szybko orientuję się, że jestem w dołku? A może miewam skłonność do bagatelizowania stanu, w którym jestem, i myślenia: „rozejdzie się po kościach”? Angażuję siły w znalezienie rozwiązania czy raczej lokuję energię w działania zastępcze typu sen lub drobne przyjemności? 

Po piąte każdy, nawet największy kryzys w końcu mija. Prędzej czy później sami – lub z pomocą innych – wychodzimy z dołka, tworzymy strategię przejścia przez ten trudny czas, dochodzimy do równowagi i znajdujemy skuteczne dla nas rozwiązanie. W dużej mierze to od nas zależy, czego kryzys nas nauczy i co weźmiemy na przyszłość z tak ciężkiego doświadczenia.

Rozwojowa moc kryzysu 

Dochodzimy do pytania o sens kryzysów. Jaka jest ich rola w naszym życiu? Co nam dają oprócz tego, że kiedy trwają, powodują mocne zachwianie naszej równowagi psychicznej, osłabienie mentalnej energii i siły woli? W psychologii silnie rozwija się nurt, który bada podejście człowieka w chwilach kryzysu; z czego wynika fakt, że ktoś, kto na przykład w wyniku pożaru stracił wszystko, mobilizuje się i mimo dramatu w sposób jakościowy zmienia swoje życie?

Puenta jest optymistyczna. Dzięki kryzysom uczymy się nowych nawyków i zachowań, zyskujemy większą świadomość siebie, swoich mocnych stron i cech, dzięki którym poradziliśmy sobie. Kryzysy pomagają nam przezwyciężyć skłonności do odruchowego reagowania i działania, a także kształtują naszą odporność psychiczną. Zyskujemy poczucie sprawczości, świadomość własnej mocy i zasobów oraz nowy repertuar zachowań i działań, po które można sięgać w przyszłości. 
Każdy kryzys jest wyboistą drogą do rozwoju.

 

Tagi

jak przełamać kryzys jak pokonać własne ograniczenia jak osiągnąć cel lęk kryzys

Opublikowano: 2018-01-08

Zobacz inne artykuły w kategorii Harmonia Życia »

Podziel się na Facebooku

 

Przeczytaj również

autodestrukcja-czy-dotyczy-tez-ciebie-sprawdz-jak-ja-poskromic

Autodestrukcja - czy dotyczy też Ciebie? Sprawdź, jak ją poskromić

Powodem autodestrukcji mogą być przekonania, które działają jak samospełniająca się przepowiednia, negatywne emocje, błędna ocena prawdopodobieństwa możliwych szkód oraz niskie poczucie własnej wartości. Brak umiejętności wyrażania emocji na zewnątrz prowadzi do gromadzenia się ich wewnątrz. Jest to wołanie o pomoc bez słów. To cichy krzyk samotności, bólu i cierpienia, jakich doświadcza człowiek.

czytaj dalej »

cel-wszystkich-celow

Cel Wszystkich Celów

Ostatnie kilkanaście lat przyniosło znaczne zwiększenie niemalże wszystkich dziedzin szeroko rozumianego rozwoju osobistego. Każdy ma własną motywację do zajmowania się daną dziedziną, ale gdyby pokusić się o wyłonienie tego, co może być w tym najważniejsze, to wskazałbym dwa procesy, które uzupełniając się, łączą się w całość.

czytaj dalej »

jak-zaczac-cwiczyc-kiedy-nic-mi-sie-nie-chce-6-waznych-wskazowek

Jak zacząć ćwiczyć, kiedy nic mi się nie chce - 6 ważnych wskazówek

Chcesz zacząć ćwiczyć, ale nie chce ci się ruszyć nogą? Ile razy chciałaś zacząć, a nawet zaczęłaś, ale szybko ci przeszło? Im dłużej o tym myślisz, tym gorzej się czujesz, tym mniej zmotywowana się czujesz, tym bardziej nienawidzisz siebie, tym bardziej jest ci wstyd, tym mniej się ruszasz, tym mniej chce ci się ruszać. Znasz to, prawda?

 

czytaj dalej »

 


                                                                                                                   

Piszą dla nas

 

 

Zmiany w Życiu. Wszelkie prawa zastrzeżone ® 2014-2015
Publikacje zamieszczone na stronach zmiany w życiu.pl są chronione prawami autorskimi. Dalsze rozpowszechnianie tekstów i zdjęć opublikowanych w Zmiany w życiu.pl w całości lub w części wymaga uprzedniej zgody wydawcy.
Photos Powered by Shutterstock.com
Wykonanie Agencja Kreatywna PONG, projekt graficzny Adrian Rudzik
Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień przeglądarki oznacza akceptację polityki cookies.